نــــرگــس خــــــور
دل نـوشته های نـرگـس کـــویــر 
لینک دوستان

نویسنده مسیحی لبنانی، کسی که امام علی(ع) را صدای عدالت انسانی نامیده بود، چشم از جهان فروبست.

جرج سجعان جرداق، سال ۱۹۲۴ در یک خانواده مسیحی ارتدوکس دارای تبار قحطانی در منطقه مرجعیون (جنوب لبنان) به دنیا آمد. منطقه ای که خود او آنجا را یکی از زیباترین نقاط زمین و از پر رویدادترین و پر خاطره ترین مناطق آن توصیف می کند.

جرداق به دلیل علاقه وافرش به امام علی(ع) و نوشته هایش درباره او شناخته شده است. او در خاطراتش گفته است که بارها در نوجوانی از مدرسه گریخته و به آغوش طبیعت رفته است تا به مطالعه نهج البلاغه و دیوان متنبی (شاعر مشهور عرب) بپردازد. برادرش، فواد جرداق کسی بود که او را با نهج البلاغه آشنا کرده و به مطالعه آن توصیه کرده بود.

پدر و مادرش نیز به حضرت على (ع) بسیار ارادت داشتند و بر سردر خانه خود، سنگى را نصب کرده بودند که روى آن جمله لا فتى الا على، لا سیف الا ذوالفقار حک شده بود.

او پس از پايان تحصيل در کالج کليسايي بيروت، دو کار را باهم آغاز کرد: نوشتن مداوم براي نشريات لبناني و عربي و نيز تدريس ادبيات عرب و فلسفه در بعضي از مدارس بيروت و آثار ادبي و فکري امام علي (ع) يکي از موضوعات موجود در برنامه‌های آموزشي اين مدارس بود و ازآنجاکه داشته‌ها و دانسته‌های کودکي و نوجواني فرد براي تدريس کافي نيست، جورج جرداق بايد براي آگاهي بيشتر سراغ مطالب و کتاب‌ها و آثار جديدي درباره شخصيت ادبي و فکري و اجتماعي اين شخصيت می‌رفت و بدين ترتيب، شروع به مطالعه آثاري کرد که درباره امام نوشته‌شده بود و پس‌ازآن برايش آشکار شد که بيشتر آنچه می‌خواند به مسائل ثانوي و محدودي برمی‌گردد که به زمان و مکاني مشخص ربط دارد که شايد در مرحله‌ای تاريخي براي بيشتر از مردم اهميت دارد اما براي همه مردم در همه برهه‌های تاريخي مناسب نيست و بيشتر مطالب، به‌حق امام علي (ع) در خلافت برمی‌گشت و اينکه از ديدگاه مؤلفان اين کتاب‌ها چه اندازه حق با امام علي (ع) بوده است و هرکدام هم براي ادعاي خود دلايلي می‌آورند اما از ديدگاه امام علي (ع) نسبت به زندگي و انسان و ضرورت‌های جامعه بشري سخني در ميان نبود.

ازاین‌رو، جورج جرداق تصميم گرفت به نهج‌البلاغه برگردد و دوباره آن را با توجه مطالعه کند و دريافت که امام علي (ع) عمیق‌تر و بزرگ‌تر از تمام آن چيزهايي است که گذشتگان و معاصران درباره‌اش نوشته‌اند و به اين نتيجه رسيد که انسانيت امام (ع) با تمام عناصر و خصايصش از اندیشه‌ای صاف و درکي عميق نسبت به حقيقت وجود ناشي می‌شود و آنچه مردم را در زندگي خود بدان فراخوانده فراتر از همه مرزهاي زمان و مکان است.

به‌این‌ترتیب او باانگیزه عشق به حقيقت، تصميم گرفت کتابي دایره المعارفی شامل آنچه ديگران به آن پرداخته‌اند بنويسد و بدين گونه کتاب مشهور «امام علي (ع)، صداي عدالت بشري» را در چند جلد تألیف کرد که عبارت‌اند از: «علي (ع) و حقوق بشر.» «علي (ع) و انقلاب فرانسه»، «علي (ع) و سقراط»، «علي (ع) و روزگارش» و «علي (ع) و قوم‌گرایی عربي» و سپس کتاب «روائع نهج‌البلاغه» را به اين مجموعه اضافه کرد.

جرج جرداق کتاب ارزشمند «امام علی، صدای عدالت انسانی» را در پنج جلد نوشت و خود هیچ یک از کتاب هایش را به اندازه این کتاب، دلچسب و دلپذیر نمی دانست. او در این کتاب در وصف حضرت علی(ع) نوشته است: «ای روزگار کاش می توانستی همه قدرت هایت را، و ای طبیعت، کاش می توانستی همه استعدادهایت را در خلق یک انسان بزرگ، نبوغ بزرگ و قهرمان بزرگ جمع می کردی و یک بار دیگر به جهان ما یک علی دیگر می دادی.»

او درباره امام حسین(ع) نیز گفته است: « آن غیرتمندی که تا این پایه به ناموس و مردمان اهتمام می ورزید و در حمایت از همسر و خانواده و دیگران لحظه ای از مجاهدت بازنمی ایستاد، چون در میدان رزم یکه و تنها ماند و از زخم شمشیر و نیزه و زوبین بر زمین نشست و اوباش کوفه و سربازان مزدور دستگاه حاکم را دید که از هر سو به سرپناه زن و فرزاندانش حمله ور هستند، دست پولادین خونین برآورد و فریاد زد که: هان ای نامردان! اگر دین ندارید، در زندگی آزاده باشید.»

جرداق در گفت و گویی با سایت شفقنا درباره اینکه چه شباهت هایی بین علی(ع) و حسین(ع) وجود دارد و اینکه چرا علی(ع) را برای نوشتن انتخاب کرده و امام حسین(ع) را انتخاب نکرده، گفته است: «پی بردم که حسین(ع) خط طبیعی پدرش علی(ع) است و به این موضوع نیز در نوشته هایم اشاره کرده ام. از فسق معاویه و جنایت وی و همچنین ظلم یزید و زورگویی های وی نیز نوشتم. حسین بن علی (ع) امام عادل بود و در جنگ با یزید فاسق دستور شرعی داشت.

هنگامی که از تمدن علی(ع) برای تاریخ انسانیت نوشتم، پی بردم که در ایشان وجوه مشترکی با ادیان کیهانی و ربانی وجود دارد بنابراین ایشان را به عنوان نمونه ای برای موفقیت انقلاب فرانسه و عدالت و حقوق بشر انتخاب کردم و همچنین در اثر«علی و سقراط» ایشان را چراغی برای فلسفه و حکمت و اخلاق برگزیدم.»

روانش شاد و یادش گرامی ...

[ پنجشنبه پانزدهم آبان 1393 ] [ ] [ محمد مسلم ]

شخصی از اهل شام به قصد حج یا مقصد دیگر به مدینه آمد. چشمش به مردی که در کناری نشسته بود افتاد. توجهش جلب شد. پرسید:«این مرد کیست؟» گفته شد: «حسین بن علی بن ابی طالب است». سوابق تبلیغاتی عجیبی که در روحش رسوخ کرده بود، موجب شد که دیگ خشمش به جوش آید و قربه الی الله آنچه می تواند سب و دشنام نثار حسین بن علی کند.

همین که هر چه خواست گفت و عقده دل خود را گشود، امام حسین بدون آن که خشم بگیرد و اظهار ناراحتی کند، نگاهی پر از مهر و عطوفت به او کرد و پس از آن که چند آیه از قرآن، مبنی بر حسن خلق و عفو و اغماض قرائت کرد، به او فرمود:«ما برای هرنوع خدمت و کمک به تو آماده ایم» آنگاه از او پرسید:«آیا از اهل شامی؟» جواب داد:«آری». فرمود: من با این خلق و خوی سابقه دارم و سرچشمه آن را می دانم.»

پس از آن فرمود:«تو در شهر ما غریبی؛ اگر احتیاجی داری حاضریم به تو کمک دهیم، حاضریم در خانه خود از تو پذیرایی کنیم، حاضریم تو را بپوشانیم، حاضریم به تو پول بدهیم.»

مرد شامی که منتظر بود با عکس العمل شدیدی برخورد کند و هرگز گمان نمی کرد با یک همچو گذشت و اغماضی روبه رو شود، چنان منقلب شد که گفت:«آرزو داشتم در آن وقت زمین شکافته می شد و من به زمین فرو می رفتم و این چنین نشناخته و نسنجیده گستاخی نمی کردم. تا آن ساعت، برای من در همه روی زمین کسی از حسین و پدرش مبغوض تر نبود و از آن ساعت برعکس، کسی نزد من از او و پدرش محبوب تر نیست.» 

منبع : «داستان راستان» شهید مرتضی مطهری

[ چهارشنبه چهاردهم آبان 1393 ] [ ] [ محمد مسلم ]

نخستین نشانه‌ی محل دفن پیکر امام حسین (ع) یک درخت سدره بود و امروز معماری باشکوه حرم این امام، یکی از پرازدحام‌ترین مکان‌های مقدس شیعیان است؛ بنایی که بارها مورد هجوم دشمنان قرار گرفت، اما امروز با نشانه‌هایی از هنر هنرمندان ایرانی، مانند یک نگین در کربلا می‌درخشد.

به گزارش ایسنا، چند روز پس از واقعه‌ی عاشورا، پیکر امام حسین (ع) در همان محلی که به شهادت رسیده بودند،‌ توسط قبیله‌ی بنی‌اسد به خاک سپرده شد. از همان زمان برای قبر سیدالشهدا (ع) یک درخت سدره را نشانه گذاشتند تا محل دفن این بزرگوار برای زیارت شیعیان مشخص باشد.

درباره‌ی ساخت نخستین بنای آرامگاه برای امام حسین (ع) اختلاف‌ نظر وجود دارد؛ برخی معتقدند قبیله‌ی بنی‌اسد که پیکر شهدای کربلا را دفن کردند، ساختمانی هم برای آرامگاه امام (ع) ساختند و برخی دیگر می‌گویند، نخستین آرامگاه به‌دست مختار ثقفی برای امام حسین (ع) ساخته شد.

از زمان ساخت نخستین بنا به‌عنوان آرامگاه امام حسین (ع) تا امروز، در دوره‌های مختلف، ساختمان حرم بارها مورد تجاوز دشمنان قرار گرفت. درخت سدره‌ای که نخستین نشانه‌ی قبر بود، به‌دستور هارون‌الرشید بریده شد. پس از به قدرت رسیدن مأمون عباسی و آزادی عمل نسبی شیعیان، بنای تازه‌ای ساخته شد که چند سال بعد، متوکل عباسی دستور داد آن را ویران کنند، زمینش را شخم بزنند و در آنجا کشاورزی کنند. این بنا در زمان منتصر (فرزند متوکل) دوباره بازسازی شد.

آنچه را که امروز به‌عنوان بنای اصلی آرامگاه امام حسین (ع) در کربلا وجود دارد، به دوره‌ی آل بویه متعلق می‌دانند. در آن زمان به‌دستور عضدالدوله دیلمی، ساخت بنای آرامگاه امام حسین (ع) در سال ۳۶۷ هجری قمری شروع شد و چهار سال زمان برد تا کامل شود. اگرچه از آن زمان تا کنون تغییرات زیادی در تزیینات داخلی و خارجی حرم انجام شده و بارها مورد تعمیر و تغییر قرار گرفته است و یک‌بار هم به‌دلیل آتش‌سوزی خسارت‌های بسیاری به بنا وارد شد، اما ساختمان اصلی را همان بنایی می‌دانند که در آن دوره ساخته شد.

سلطان اویس، مؤسس سلسله‌ی جلایریان، از جمله کسانی بود که در بازسازی و تعمیر حرم امام حسین (ع) نقش پررنگی داشت. دو فرزند او به نام‌های سلطان حسین و سلطان احمد نیز در این بازسازی نقش داشتند.

نقش ایرانی‌ها در بازسازی حرم سیدالشهدا (ع)
پادشاه‌های صفوی نقش مهمی در افزودن تزیینات به حرم امام حسین (ع) داشتند. نادرشاه از کسانی بود که در بازسازی و تزیین بارگاه امام حسین (ع) نقش داشت. پس از آن، قاجاریان وارد کار شدند. آغامحمدخان دستور نوسازی گنبد و تذهیب آن را داد و فتحعلی‌شاه هم ویرانی‌های بنا براثر حمله‌ی وهابی‌ها را تعمیر کرد. در زمان ناصرالدین‌شاه هم طلاکاری گنبد تجدید شد.

همه‌ی ضریح‌های حرم امام حسین (ع) ساخته‌ی دست هنرمندان ایرانی در دوره‌های مختلف بوده است. آخرین ضریح ساخته‌شده برای این حرم نیز در ایران ساخته شد. این ضریح که با ۱۱۸ کیلوگرم طلا همراه نقره و چوب درخت ساج ساخته شده، مانند ضریح قدیمی، ولی از نظر ارتفاع کمی بلندتر است و مساحت آن حدود ۳۴ مترمربع و تعداد پنجره‌های آن ۲۰ باب است. علاوه بر این، بسیاری از تزیینات حرم از جمله آینه‌کاری‌ها هم کار دست هنرمندان ایرانی است.

برای این بنا ۱۰ ورودی به صحن داخلی با نام‌های «القبله»، «الرحمه»، «زینبیه»، «راس‌الحسین»، «السلطانیه»، «السدره»، «الاسلام»، «الکرامه»، «الشهدا» و «قاضی‌الحاجات» تعبیه شده، دو طرف ایوان طلا هم دو مناره‌ی بلند است.

ویژگی منحصربه‌فرد حرم امام حسین (ع) شش‌گوشه بودن ضریح است که براساس روایات گوناگون به‌دلیل وجود قبر حضرت علی‌اکبر (ع) در پایین پای ایشان، حرم این‌گونه ساخته شده است.

حمیدرضا عظمتی - معمار و عضو هیئت علمی دانشگاه - در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا، درباره‌ی معماری حرم امام حسین (ع) اظهار کرد: آنچه به‌طور مشخص می‌توان درباره‌ی معماری حرم امام حسین (ع) گفت، این است که این حرم به‌شدت متأثر از معماری ایرانی ساخته شده است. به‌طور کلی، معماری حرم‌ها و بقاعی که در سطح کشور و در قلمرو ایران وجود دارد، بسیار نزدیک به معماری این‌گونه بناها در خارج از کشور است.

او ادامه داد: عصر صفویه یکی از دوره‌هایی بود که معماری در کشور ما گسترش خوبی داشت و تکنولوژی‌های پیشرفته‌تری به این عرصه وارد شد. این موضوع در معماری ساختمان‌های مهم دولتی، آموزشی و مذهبی مشهود است. تأثیرات این تکنولوژی را می‌توان در حوزه‌ی معماری کشورهای اطراف جست‌وجو کرد. بسیاری از معماری‌های کشورهای همجوار مانند پاکستان، افغانستان و کشورهای آسیای میانه و به‌طور خاص، کشور عراق که قبور برخی ائمه (علیهم‌السلام) در آنجا قرار دارد، تحت نفوذ معماری ایرانی در دوره‌ی صفویه بودند.

سرپرست دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی درباره‌ی نزدیکی معماری این حرم با معماری‌های مشابه در ایران نیز گفت: امروز وقتی یک ایرانی به حرم امام حسین (ع) و سایر بقاع متبرکه‌ای که در کشور عراق وجود دارد، وارد می‌شود، به هیچ عنوان احساس غربت نمی‌کند، چون در معماری آن‌ها قرابت بسیار زیادی با معماری بقاع داخل ایران وجود دارد. معماری ایران صد درصد در معماری این‌گونه بناها در خارج از کشور نقش داشته است و معماران ایرانی از سال‌ها پیش به‌عنوان هنرمندان ممتاز این عرصه به کشورهای دیگر می‌رفتند و به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم در ساخته شدن شاهکارهای معماری دنیا نقش داشتند. نمونه‌ی این بحث، ساختمان تاج‌محل در کشور هند است.

عظمتی ادامه داد: حتی همین حالا هم به‌دلیل حساسیت‌های خاصی که ایرانی‌ها به امامان شیعه دارند، معماری ایرانی در ساخت و تعمیرات و تزیینات حرم مطهر امامان (ع) نقش پررنگی دارد.

او درباره‌ی ویژگی‌های معماری حرم امامان (ع) گفت: ساختمان این حرم‌ها معمولا یک نشانه برای شهر است. این بناها همواره طوری ساخته می‌شوند که به‌عنوان یک نشانه در شهر در نظر گرفته می‌شوند. در عین حال که بسیار باشکوه هستند، تناسبات انسانی هم در آن‌ها رعایت شده است. از دیگر ویژگی‌های معماری این بناها می‌توان به محل نماز خواندن و نیایش زائران اشاره کرد که در آن‌ها وجود سقف‌های بلند نشان از نزدیکی به آسمان دارد. تزیینات متعددی که در این بناها به‌کار برده می‌شود نیز ناشی از توجهات و تعلقات ویژه و تا حدودی وجود تکنولوژی در زمینه‌ی معماری داخلی است.

این استاد دانشگاه همچنین به نقاط مشترک معماری حرم امام حسین (ع) با سایر حرم‌های دیگر از جمله حرم حضرت ابوالفضل (ع) و امام علی (ع) در کشور عراق اشاره و اضافه کرد: ویژگی مشترک این بناها این است که یک بنای بزرگ هستند که روی آن یک گنبد مستقر است. اطراف گنبد رواق‌های جانبی برای نیایش تعبیه شده و بلافاصله بعد از آن با یک حیاط مواجه می‌شویم و بعد هم دیوار بلندی که به‌نظر می‌رسد نقش حفاظتی و امنیتی در برابر هجوم دشمنانی را داشته است که در دوره‌های مختلف به قصد تخریب بنا به آن حمله می‌کردند.

منابع:

- شهر حسین؛ سیدحسین مدرسی

- الکامل فی التاریخ؛ ابن اثیر

- تاریخ مرقد الحسین و العباس؛ سلمان هادی آل طعمه

- تاریخ منتظم ناصری؛ محمدحسن‌خان اعتمادالسطنه

[ یکشنبه یازدهم آبان 1393 ] [ ] [ محمد مسلم ]

[ یکشنبه بیستم مهر 1393 ] [ ] [ محمد مسلم ]

قال رسول الله ص :
اَلرّوحُ وَ الرّاحَةُ وَ الفَلَجُ وَ الفَلاحُ وَ النَّجاحُ وَ البَرَكَةُ وَ العَفوُ وَ العافيَةُ وَ المُعافاةُ وَ البُشري وَ النَّصرَةُ وَ الرِّضا وَ القُربُ وَ القَرابَةُ وَ النَّصر وَ الظَّـفَرُ وَ التَّمكينُ وَ السُّروُر وَ المَحَبَّةُ مِنَ اللّه‏ِ تَبارَكَ وَ تَعالي عَلي مَن اَحَبَّ عَليَّ بنَ اَبي طالِبٍ عليه‏السلام وَ والاهُ وَ ائتَمَّ بِهِ وَ اَقَرَّ بِفَضلِهِ وَ تَوَلَّي الأَوصياءَ مِن بَعدِهِ وَ حَقٌ عَلَيَّ اَن اُدخِلَهُم في شَفاعَتي وَ حَقٌ عَلي رَبّي اَن يَستَجيبَ لي فيهِم وَ هُم اَتباعي وَ مَن تَبِعَني فَاِنَّهُ مِنّي.


پيامبر اعظم حضرت محمد مصطفي صلي ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله فرمودند: آسايش و راحتي، كاميابي و رستگاري و پيروزي، بركت و گذشت و تندرستي و عافيت، بشارت و خرّمي و رضايتمندي، قرب و خويشاوندي، ياري و پيروزي و توانمندي، شادي و محبّت، از سوي خداي متعال، بر كسي باد كه علي‌بن‌ابي‌طالب را دوست بدارد، ولايت او را بپذيرد، به او اقتدا كند.

به برتري او اقرار نمايد، و امامانِ پس از او را به ولايت بپذيرد. بر من است كه آنان را در شفاعتم وارد كنم. بر پروردگار من است كه خواسته مرا درباره آنان اجابت كند. آنان پيروان من هستند و هر كه از من پيروي كند، از من است.

[ پنجشنبه هفدهم مهر 1393 ] [ ] [ محمد مسلم ]

بندگی کن تا که سلطانت کنند … تن رها کن تا همه جانت کنند

خوی حیوانی سزاوار تو نیست  … ترک این خو کن که انسانت کنند

چون نداری درد، درمان هم مخواه  … درد پیدا کن که درمانت کنند

بنده ی شیطانی و داری امید … که ستایش همچو یزدانت کنند؟!

سوی حق نارفته چون داری طمع؟ … همسر موسی بن عمرانت کنند

شکر و تسلیم سليمانیت کو؟ … ای که می خواهی سلیمانت کنند

از چَهِ شهوت، قدم بیرون گذار … تا عزیز مصر و کنعانت کنند

بگذر از فرزند و مال و جان خویش … تا خلیل الله دورانت کنند

سر بنه در کف برو در کوی دوست … تا چو اسماعیل قربانت کنند

در ضلالت مانده ای چون سامری … آرزو داری که لقمانت کنند

چشم لاهوتی اگر داری بیا … تا به بزم قرب مهمانت کنند

چون علی در عالم مردانگی … فرد شو تا شاه مردانت کنند

همچو سلمان در مسلمانی بکوش … ای مسلمان تا که سلمانت کنند

تا توانی در گلستان جهان … خار شو تا گل به دامانت کنند

همچو خاک افتادگی کن پیش از آن … که به زیر خاک پنهانت کنند

خوانده ای گر تو یحب الصابرین … صبر کن تا از محبانت کنند

با یتیمان مهربانی پیشه کن … تا پس از تو با یتیمانت کنند

همچو ذاکر ذکر حق کن روز و شب … تا مگر از اهل ایمانت کنند

کلیات خزائن الاشعار، ص ۲۸

[ یکشنبه سیزدهم مهر 1393 ] [ ] [ محمد مسلم ]
پيامبرصلي الله عليه وآله :
 
إنَّ اللَّهَ يُباهِي مَلائِكَتَهُ عَشِيَّةَ عَرَفةَ بِأهلِ عَرَفَةَ فَيَقولُ : اُنظُروا إلي عِبادي أتَوني شُعثاً غُبراً
 
خداوند در غروب عرفه نزد فرشتگانش به اهل عرفه مي‏بالد و مي‏گويد: "بندگانم را بنگريد! ژوليده و غبار آلود ، نزد من آمده‏اند
 
مسند أحمد ، ج ۲، ص ۲۲۴ .
[ جمعه یازدهم مهر 1393 ] [ ] [ محمد مسلم ]

انسان برای این‌که بخواهد دعایش به اجابت برسد، باید در مال و یا نعمتی که خداوند به او عطا می‌کند صرفه‌جویی و میانه‌روی داشته باشد.
یکی از مسائل اساسی که امروزه در جامعه ما از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است صرفه‌جویی در اموال عمومی و خصوصی است اگر در کارها صرفه‌جویی داشته باشیم، هرگز نعمت‌ها هدر نمی‌رود.

امام صادق (ع) درباره صرفه‌جویی در نعمت‌ها می‌فرمایند: دعای چهار کس مستجاب نمی‌شود... و مردی که مالی داشته و آن را تباه کرده است و می‌گوید: پروردگارا به من روزی ده؛ و خداوند می‌فرماید: «مگر به تو فرمان ندادم که صرفه‌جو باشی؟»

امام صادق (ع) به روایت از پیامبر(ص) می‌فرمایند: هر کس در معیشت خود میانه‌روی (و صرفه‌جویی) کند، خدا روزی او را می‌رساند؛ و هر کس تبذیر (و ولخرجی) کند، محرومش می‌سازد.

امام صادق (ع) می‌فرمایند: ملاحظه داشتن در امور معاش، بهتر است از فراوانی مال.

امام صادق (ع) می‌فرمایند: اگر مردی همه آن‌چه را که دارد در راهی از راه‌های خدا انفاق کند، کاری نیک نکرده و توفیقی نیافته است، مگر خدای متعال نفرموده است: به دست خویش خود را به مهلکه (تباهی، عاقبت تباه) میفکنید، و به نیکویی رفتار کنید، که خداوند نیکو رفتاران را دوست می‌دارد، یعنی صرفه‌جویان را.


منبع:

الحیات، محمدرضا حکیمی

[ سه شنبه بیست و پنجم شهریور 1393 ] [ ] [ محمد مسلم ]

[ یکشنبه بیست و سوم شهریور 1393 ] [ ] [ محمد مسلم ]

[ جمعه چهاردهم شهریور 1393 ] [ ] [ محمد مسلم ]

در شب شعر «به صرف شعر» که در کتابخانه وزارت امور خارجه و به میزبانی محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه دولت یازدهم برگزار شد، افشین علاء، شاعر شعر طنزی را به جواد ظریف تقدیم کرد. شعری که خواندنش با خنده‌های ممتد ظریف همراه بود.

در ادامه شعر افشین علاء را می‌خوانید:

 

«باید به دیپلماسی همچون ظریف باشی

اینگونه دشمنان را شاید حریف باشی

هم بذل و بخشش و جود هم کسب پوئن و سود

باید جواد باشی باید ظریف باشی

خوشتیپ و خوش بر و رو خندان و شیک چون او

در چشم کس نباید خوار و خفیف باشی

دیوانه‌ای ترا گر موسای اشعری خواند

پاسخ نده نباید چون او سخیف باشی

بسیار بشنو اما کم ده جواب زیرا

دور از وزیر باید مانند قیف باشی

گاهی سه تیغه شاید، یک چند ریش باید

با ریش یا که بی‌ریش باید نظیف باشی

در دام دست دادن با بانوان نیفتی

باید ولی بهرحال خیلی لطیف باشی

گر صندلیت جایی نزدیک خانمی بود

در خود مچاله گردی باید نحیف باشی

باید ز حد شرعی نزدیکتر نگردی

در نزد کاترین اشتون باید عفیف باشی

در پشت میز چشمت باشد به چشم دشمن

اما مراقب جیب با پول کیف باشی

از گفت‌وگو چه باکت؟ جان تو پاک باید

هر چند روبرو با شخصی کثیف باشی

حمام دیپلماسی لغزنده است باید

هم سنگ پای قزوین هم مثل لیف باشی

باید شبیه شوهر با زن، دو جور باشی

گاهی قوی بمانی گاهی ضعیف باشی

تا دیپلمات دشمن دست تو را نخواند

باید شبیه خط هیروگلیف باشی

کوته سخن، سیاست هر چند حقه‌بازی‌ست

مثل ظریف اما باید شریف باشی»


 

[ پنجشنبه بیست و سوم مرداد 1393 ] [ ] [ محمد مسلم ]

شبانی با پدر گفت ای خردمند
                 مـرا تعلیم ده پـیـرانـه یک پـنـد
بگفتـا نیک‌مردی کن نـه چندان
                 که گردد چیره گرگِ تـیـز دندان

[ چهارشنبه بیست و دوم مرداد 1393 ] [ ] [ محمد مسلم ]
کتاب‌های قدیمی را که باز می‌کنی به جای اسامی پر از القاب خان، میرزا، سلطنه، دوله، گرفته تا ملا و سید و ... هزار و یک عنوان دیگر و حتی گاهی چند تا از این القاب در کنار هم بود نام‌هایی که مشخص نبود بخش اصلی این نام چیست.

به گزارش ایسنا، تکبر، تملق و تحقیر مایه اصلی بسیاری از این القاب در گذشته بوده است. اوضاع به این شکل ادامه داشت تا اینکه در دهه‌های نخست قرن 14 شمسی نسخه اجباری شدن نام خانوادگی برای ایرانیان پیچیده شد، اما با گذشت زمان کم کم احساس شد که اجبار برای انتخاب نام خانوادگی چندان اثربخش نبوده چرا که نوادگان ناراضی از حسن سلیقه اجداد به دنبال تغییر نام خانوادگی خود می‌رفتند.

نام خانوادگی یا نام فامیل یا فامیلی بخشی از نام یک شخص است که تعلق فرد را به یک فامیل یا خانواده بیان می‌کند و یکی از موضوعاتی است که با مقوله هویت، ارتباط ناگسستنی دارد. همچنین در اغلب جوامع نام‌خانوادگی یکی از اقلام اصلی تعیین‌کننده هویت و رابطه نسبی افراد است.

شناسنامه قدیمی

در سال ۱۳۰۴ لوایحی به تصویب مجلس شورای ملی رسید که بر اساس آن القابی که تا پیش از آن برای ایرانیان انتخاب می‌شد منسوخ و انتخاب نام خانوادگی برای کلیه اتباع ایران اجباری شد. براساس این قانون تازه تصویب شده پس از ابلاغ این قانون به کار بردن القاب و عناوین بجز«آقا» و «بانو» برای خطاب کردن افراد ممنوع و بنا شد تا آنان اسم و شهرت خانوادگی نیکو برای خود انتخاب کنند. البته تا پیش از این لایحه نیز، نام فامیل در ایران به اهل علم و هنر، روشنفکران و صاحب منصبان دولتی اختصاص داشت و مردم عادی با نام پدر و جد، شغل یا حرفه یا القاب شناخته می‌شدند.

در واقع قبل از آن نیز اختصاص نام‌خانوادگی به اشخاص در ایران، برمی‌گردد به سال 1297 شمسی یعنی زمان تاسیس سجل احوال ممکلتی و ماده سوم قانون مصوب آن، که مقرر شد هر رئیس خانواده برای خانواده خود نام مخصوص اختیار کند و اینکه نام خانوادگی تخصیص یافته به نام او ثبت و از آن طریق به هر یک از افراد خانواده او تعلق می‌گرفت و همگی به همان نام منصوب می‌شدند.

در نهایت با تصویب قانون مدنی کشور در سال 1313 ثبت‌ نام‌خانوادگی نیز، اجباری شد و بر اساس این قانون، سرپرست خانواده باید برای خانواده خود نام‌خانوادگی انتخاب می‌کرد و نام خانوادگی تخصیص یافته از سوی وی به سایر افراد خانواده‌اش هم اطلاق می‌شد؛ از آن زمان تاکنون بیش از چهار نسل از ایرانیان به این نام‌های خانوادگی خوانده می‌شوند.

نام‌خانوادگی بر اساس محل اسکان قوم و نام یا شهرت بزرگ خاندان، پدر، پدربزرگ و جد، گاهی هم شغل یا حرفه یا یک ویژگی بدنی یا انتخاب می‌شد. امروزه در بین اتباع ایرانی بیش از 10 هزار واژه نام‌خانوادگی وجود دارد که از این میان محمدی بیشترین فراوانی و پس از آن حسینی، احمدی، رضائی، مرادی، حیدری، کریمی، موسوی، جعفری، قاسمی، عباسی، رحیمی، ابراهیمی، زارعی، محمودی، محمودی، غلامی، اکبری، میرزائی و قربانی به ترتیب بیشترین فراوانی را به خود اختصاص داده‌اند.

اسامی ناخواسته نوادگانی که القاب‌ تحمیلی دارند

پس از چندی که نام‌های خانوادگی به مرور زمان در زندگی افراد نفوذ کرد و اهمیت آن روشن شد بسیاری از افراد دیدند که اسامی خانوادگی که به هر دلیلی انتخاب کردند چندان برای مناسبات اداری مقبول نیست و ممکن است بار معنایی ناخوشایندی برای آین افراد به دنبال اشته باشد. در گذر زمان این اهمیت کم‌کم بیشتر خودنمایی کرد ، هرچند که از ابتدا نیز به ایرانیان شرایط کاملا تشریح شده بود.

حدود یک سال پس از اجباری شدن نام خانوادگی ابلاغیه‌ای از طرف اداره سجل احوال و احصائیه کشوری به کلیه ادارات سجل احوال و احصائیه ابلاغ شده که در روزنامه اطلاعات در تاریخ 30 مرداد ماه 1314 نیز منتشر شده است.

متن این ابلاغیه به شرح زیر است:

" از نقطه نظر دستور قانون که انتخاب نام خانوادگی را برای افراد ضرور دانسته، معلوم است که قانون از نقطه نظر اصول اجتماعی، تعیین خانواده‌های اتباع دولت شاهنشاهی را در اولین درجه اهمیت تلقی کرده است. بدیهی است اسم‌های عادی باعث تعیین می‌گردد و در جامعه متمایل و متشابه است. ای بسا افراد که نام او احمد و یا محمود است پس تعیین نام خانوادگی است که بتواند موقعیت یک فرد را در هر جهت خاطرنشان جامعه نماید.

قانون تشریفات مخصوص برای این اسم در نظر گرفته و در ردیف اسم اصلی آنرا از هر گونه تعرض مصون قرار داده است. متاسفانه تاکنون افراد جامعه متوجه این خصوصیات نگردیده و غالبا مشاهده می‌شود اسامی خانوادگی منتخب مناسب شئون و حیثیات افراد نبوده بلکه موهن این نژاد تاریخی به شمار رفته و با قیدهای مخصوصی مقید گردیده که نه تنها قابل استفاده و استعمال نبوده (مثل خضرائی پدرام تهرانی، حاجی ابراهیمی قزوینی فرد و امثال آن) بلکه اسباب مسخره به شمار می‌رود. اداره سجل احوال وظیفه دار است که علاوه از تثبیت شخصیت و احراز هویت اشخاص حییات و شئون را نیز از هرجهت محفوظ و با اسلوب منظمی تثبیت نماید. تاکنون مامورین سجل احوال از این جهت با افراد جامعه مساعدتی نکرده و آنها را به منظور قانون راهنمایی نموده‌اند و هرگونه الفاظ غیرمتجانس و مرکب و اضافی و مخلوط و غلط را به نام خانوادگی تلقی و در اوراق هویت و مستندات قانونی آن وارد کرده‌اند. بنابراین با مطالعات لازمه نمونه نام خانوادگی را متناسب با شئون اجتماعی باشد و هر کس بتواند در خور زندگانی خود مناسب شغل و مقام و حرفه در آن استفاده نماید. به ضمیمه این متحدالمال به توسط نواحی و حوزه‌ها و دفاتر و شعب در دسترس عموم می‌گذارد و ضرورت دارد که افراد کشور را به حسن انتخاب این نام راهنمایی نموده و نمونه این نامهای خانوادگی که مرتبا تکمیل و ارسال می‌شود با مسند بیان تشریک مساعی نموده و حییات افراد کشور را محفوظ دارید و از طرف مامورین هیچگونه اقدامی راجع به نام خانوادگی اشخاص و احضار آنها نخواهند گردید که خود با طیب خاطر برای خود نام خانواده مناسب انتخاب نمایند.

در اطراف نام خانوادگی خود امعان نظر کرده و نواقص آنرا رفع و در حسن انتخاب اسم ساعی باشند و بدانند اسم اعم از اسم شخص و خانوادگی تاثیر تامی در زندگانی داشته و قسمت اعظم تقدم و تاخر در شئون اجتماعی منوط به حسن یا سوء انتخاب اسماء است. ذیل هر یک از صفحات نام خانوادگی که ضمیمه است به امضای رئیس اداره سجل احوال ممضی است.

رئیس اداره احصائیه و سجل احوال سرتیپ درکاهی"

مدیرکل اسناد هویتی سازمان ثبت احوال کشور، می‌گوید: 5 میلیون و پانصد و هجده هزار و 973 نفر از دهه هفتاد تاکنون برای تغییر نام خانوادگی اقدام کردند که این تعداد متناسب با افزایش جمعیت افزوده می شود. در حال حاضر سالیانه بیش از 90 هزار تقاضا برای تغییر نام وجود دارد.

اسماعیلی علت‌های تغییر نام خانوادگی را در 4 بخش اصلی تقسیم کرد و افزود: مشکل ساختاری که شامل غلط املائی،طولانی بودن، ثقیل بودن یا پیچیدگی در لفظ در اولین گروه این علت است اما اشکال محتوایی نیز که یکی دیگر از دلایل تغییر نام است به طور مثال نامناسب بودن معنی و مفهوم نام خانوادگی مانند بی دین، شه پرست یا داشتن نام‌خانوادگی مغایر با ارزش‌ها و هنجارهای اجتماعی همچون بزدل، گدا، پالانی، چاپلوس، دوری از عناوین و القاب زشت و ناپسند و یا بیکانه بودن واژه های تشکیل دهنده نام خانوادگی همه از دلایلی است که به واسطه آن افراد می توانند برای تغییر تام خانوادکی درخواست بدهند.

تغییر پایگاه اجتماعی و یا قرار گرفتن در موقعیت روانشناختی جدید همچون ارتکاب جرائم موثر کیفری یکی از اعضای خانواده ، اجرای احکام نسب و نفی ولد، تشرف به دین مبین اسلام و یا براساس بند شش ماده 976 قانون مدنی در صورت ازدواج زن خارجی با مرد ایرانی نیز به افراد اجازه تغییر نام خانوادگی می دهد. قانون همچنین به افرادی که کژتابی لفظی و معنایی باعث تداعی معانی نامناسب دیگر از نام خانوادگیشان می‌شود نیز اجازه تغییر نام خانوادگی را داده است.

مدیرکل اسناد هویتی سازمان ثبت احوال کشور با بیان این که اشخاص می‌توانند در مواردی درخواست تغییر نام خانوادگی کنند، افزود: اگر نام خانوادگی از واژه‌های نامناسبی مانند پالانی، بیچاره، گدا و غیره و یا بیش از دو کلمه مانند خنجری برار عزیزی، امیری آقبلاغ رستم خان، امیری پور مقدم و یا مرکب از واژه‌های خارجی همچون علی‌ اُف، چارلتون، جانسون باشد. علاوه بر آن هرگاه نام خانوادگی از کلمات مذموم یا مغایر با ارزش‌های فرهنگ اسلامی مانند بی دین، شیطان پرست، شاه پرست باشد و یا از واژه‌های منسوب به مناصب یا القاب و عناوین همچون سرهنگ، خان، مهندس در آن استفاده شده باشد دارنده آن نام خانوادگی می‌تواند به ثبت احوال مراجعه و نام خانوادگی خود را تغییر دهد.

به گفته وی، اگر نام خانوادگی از اسامی محل یا منسوب به محل و نامناسب باشد و یا هر گاه محکومیت کیفری موثر برای یکی از افراد خانواده (پدر، جد پدری، فرزند، برادر، خواهر و عمو) بوده و داشتن آن موجب ننگ و سرافکندگی باشد با ارائه رونوشت مصدق دادنامه قطعی دادگاه میتوان اقدام به تغییر نام خانودگی کرد.

اسماعیلی در این زمینه می‌گوید: هرگاه تغییر نام خانوادگی به منظور وحدت با نام خانوادگی پدر، جد پدری، فرزند، برادر، خواهر و عمو باشد. و تغییر نام خانوادگی به منظور حفظ وحدت با نام خانوادگی مردی که مادر پس از فوت پدر طفل با وی مزاوجت می‌نماید، با رعایت سایر مقررات مربوطه بلااشکال است. همچنین بر اساس ماده 42قانون ثبت احوال نیز تغییر نام خانوادگی زن به تبعیت از شوهر ممکن خواهد بود.

مدیرکل اسناد هویتی سازمان ثبت احوال کشور با اشاره به این که اشخاص می‌توانند در مواردی پیشوند یا پسوند نام خانوادگی خود را حذف کنند، افزود: اگر نام خانوادگی ترکیبی از یک واژه و نام محل یا منسوب به محل مانند: افتخاری علی آبادی، تبریزی راد منش ویا ترکیبی از یک واژه و نام یک ایل یا طایفه همچون زراسوند احمدی، محسنی قشقائی و ترکیبی از یک واژه و نام یکی از حرف و مشاغل مانند بنکدار قاسمی، احمدی نقاش باشد، می‌تواند برای حذف پیشوند یا پسوند نام خانوادگی خود اقدام کنند. همچنین هرگاه پیشوند یا پسوند نام خانوادگی فردی حرف، عدد یا کلمه زائد مانند م قاسمی، شکوهی صفت، مرحومه حسنی و یا ترکیبی از یک واژه و نام یکی از رنگ‌ها یا نام یک حیوان و یا شی باشد نیز می‌توان برای حذف این واژگان به ثبت احوال مراجعه کنند.

اسماعیلی تعداد بالای واژه‌های نام خانوادگی را یکی دیگر از دلایل قابل قبول برای حذف عنوان کرده و می‌افزاید: برخی از این نام خانوادگی‌های طولانی عبارتند از علاف هوشیار علی گورکی، آقا میرزا محمدعلی شیرازی، امیری آقبلاغ رستم خان، حسین زاده روز گذران خوش قلب،عرب خابوری تلک آبادی، ترمه بافت ساکن شیراز از جمله نام خانوادگی های طولانی است.

به گفته او، طولانی‌ترین نام خانوادگی که داشته‌ایم دارای 35 کاراکتر (حرف) بوده است.

مدیرکل اسناد هویتی سازمان ثبت احوال تاکید می‌کند: برخی از واژه‌های غیرمتعارف، مستهجن و دارای معنای نامناسب که اقدام به تغییر نام خانوادگی کرده‌اند که عبارت از گرگی، گوش بر، دو کله، سوراخ، عملی، پیاده، سواره، تیغ زن، کچل وند، گاوی، پالان دوز، قوری، پیش دستی، بزهکار، دویستی، دل کبابی، شمری، حلقه به گوش، کلوچه، ببری، فلفلی، خوکچی، زیغ، هزار تومانی، چرت، چرمی، سبزی خشک، حقیر، مزدور اول است. استفاده از اسامی این چنینی به عنوان نام خانوادگی نشان دهنده این است که در آن دوران کسی لزوم حسن انتخاب نام خانوادگی را به عنوان نام خانوادگی در نیافته بود بنابراین اداره احصاییه با انتشار مطلبی در روزنامه اطلاعات در این زمینه اطلاع‌رسانی کرد.

به گفته محسن اسماعیلی - مدیرکل اسناد هویتی سازمان ثبت احوال کشور با بیش از 90 درصد تقاضاها برای تغییر نام خانوادگی موافقت می‌شود هر چه باشد کسی نمی‌تواند تاثیر آن را در روابط اجتماعی به راحتی نادیده بگیرد.
[ دوشنبه بیستم مرداد 1393 ] [ ] [ محمد مسلم ]
  انا لله و انا الیه راجعون

و هر از گاه در گذر زمان در گذر بی صدای ثانیه های دنیای فانی ، جرس کاروان از رحیل مسافری خبر می دهد که در سکونی، آغازی بی پایان را می سراید .

عالم اندیشمند و مححقق فاضل سید حسن  موسوی احمد آبادی در روز عید فطر به دیار باقی شتافت.
 آرامش، سادگی، اندیشه نمودن در کارها، صبوری و تحمل ، بدون ادعا و توقع بودن از صفات این اندیشمند فاضل بود .
 
روحش شاد و یادش گرامی باد
[ جمعه دهم مرداد 1393 ] [ ] [ محمد مسلم ]

گلوله های سربی، بمباران و موشک، واژه های نام آشنای کودکانی است

که بی تفهیم جرم در دادگاه وجدان های خفته درندگان انسان نما،

محکوم به غسل با خون و حبس ابد در گورهای خاموش سرزمینی می شوند

که حق آب و گلش را اشغالگران زیر سوال برده اند.

[ سه شنبه سی و یکم تیر 1393 ] [ ] [ محمد مسلم ]
.: Weblog Themes By themzha :.

درباره وبلاگ

هر که ما را یاد کرد ایزد مر او را یار باد

هر که ما را خوار کرد از عمر برخوردار باد

هر که اندر راه ما خاری فکند از دشمنی

هر گلی از باغ وصلش بشکفد بی خار باد

در دو عالم نیست ما را با کسی گرد و غبار

هر که ما را رنجه دارد، راحتش بسیار باد


nargsk49@gmail.com